Krasitja është një prej masave pomoteknike dhe aplikohet me qëllim të arritjes së objektivave për të cilat i kultivojmë pemët.
Arsyeshmëria
- Formësimi dhe mirëmbajtja e kurorës së pemës nga fidani e deri në fundin e ciklit jetësor)
- Mbajtja e vitalitetit të bimës
- Përmirësimi i cilësisë së lulëzimit, frutdhënies, gjethit, dhe kurorës
- Kufizimin e rritjes
Njohuritë elementare për krasitje
Njohja e organeve kryesore të pemës e veçanërisht atyre mbitokësore
A - Molla:
1 - thithak,
2 - degëz drunore,
3 - degëz e hollë,
4 - degëz e shkurtë,
5 - degëz torbeste,
6 - 7 degëz e hollë dhe e shkurtër me syth frutor në majëQafa e rrënjës – pjesa ndërlidhëse në mes të s. rrënjor dhe s. mbitokësor
Trungu – pjesa prej Q. së rrënjës deri te degëzimi i parë i cili mund të jetë i gjatë (60 ; 60-100; mbi 100cm)
Udhëheqësi qendror – pjesa e degëzuar e pemës nga trungu deri te vazhduesi i U. qendror
Vazhduesi i udhëheqësit qendror – pjesa që i prinë rritjes së U. Qendror
Degët: Skeletore (primare, sekondare, terciare), Veshëze (degët e rendit të katërt e më tuje: degëza të shkurtra (3-6cm, me kënd 900), degëza të holla (10-25 cm), degëza torbeste (sh. vjeçare, 2-3cm), degëza të përziera (2-3 vjeçare), degëza drunore (50-60 cm shërbejnë për formimin e kurorës), thithakët (zhvillohen nga sythat e fjetur), degëza bukëtore (3-6cm, kanë 4-7 sytha frutor, jetojnë deri 30 vite) Sythi – Vegjetativ (aktiv, fjetur, adventiv) (apikal, terminal), (drunor, gjethor), Gjenerativ (i luleve) (thjeshtë, të përbërë)
Njohja cikleve të zhvillimit
Cikli jetësor – Faza embrionale ( nga fekondimi i lules deri te mbirja e farës), Faza e rinisë (vegjetative), Faza e pjekurisë (frutdhënës), Faza e plakjes
Cikli Vjetorë – Faza e vegjetacionit dhe Faza e qetësisë së detyrueshme
Format e kurorave
Formë e lire
Gjysmë e dirigjuar – piramidë e përmirësuar, vaze e përmirësuar
Dirigjuar – Piramidale, vaze, palmetë, kaçubë e thepisur, shtizë e
hedhur, aksi vertikal, balerinë, hajtek, V sistem, shtizë e dyfishtë
etj
Karakteristikat e kultivarëve
Reneta kanadeze – degëzat në këndin 10o – 70o formojnë sytha frutor
Starkrimsoni – degëzat në këndin 00o – 80o formojnë sytha frutor
Delisheci të artë – degëzat në këndin 30o – 120o formojnë sytha frutor
Gala – degëzat në këndin 45o – 100o formojnë sytha frutor
Greny Smithi – degëzat në këndin 70o – 180o formojnë sytha frutor
Njohja e kohës së krasitjes
- Krasitja dimërore
- Krasitja e gjelbër
- Krasitja dimërore
Aplikohet gjatë periudhës së qetësisë natyrore të pemës më mirë është të aplikohet pas periudhës së jarovizimit (kurë pema i nënshtrohet një shumë të temperaturave të ulëta), Shkurt – Mars. Veglat - adekuate dhe të pastra (të dezinfektuar kohë pas kohe me alkool 90%)
Disa lloje të prerjeve gjatë krasitjes
- Krijimi i vizionit – sistemi i kultivimit, forma, konkurrenca, ndriçimi, ngarkesa me lule
- Largimi i pjesëve të sëmura , të infektuara dhe të thyera
- Degëzat njëvjeçare largohen tërësisht nga kurora e pemës ose ngelin të pa prekura me përjashtim kur nuk ka rritje të mjaftueshme dhe dëshirojmë të stimulojmë rritjen përmes shkurtimit
- Degëzat e vjetra veshëze ose ato dy vjeçare rrallohen ose priten
- Degët skeletore mirëmbahen në atë lartësi që do ti përgjigjet sistemit të projektuar të kurorës duke larguar lastarët e fuqishëm nga majat e këtyre degëve, (konkurrentët ose fshesat)
- Degëzat dhe degët konkurrente ndaj udhëheqësit qendror shkurtohen në cep
- Unazimi i pjesëve të zhveshura të udhëheqësit qendror mbi syth të fjetur apo degëze të zhvilluar dobët (Mars – Maj)
- Largimi i pjesëve të prera nga pemishtja
Krasitja e gjelbër dhe masat tjera plotësuese gjatë vegjetacionit
Aplikohet me qëllim të rregullimit të ekuilibrit në mes të pjesës vegjetative dhe frutdhënëse të pemës, plotësimit të krasitjes dimërore, efektet e së cilës janë: ndriçimi më i mirë i kurorës dhe frutave, eliminimi i konkurrentëve, dhe shfrytëzimin racional i ushqimit, nxitja e krijimit të sythave frutor dhe degëzave prodhuese për vitin në vijim, largimin e pjesëve të infektuara apo të lënduara, përmirësimin e kualitetit te frutave ( ngjyrën, madhësinë e frytit, përmbajtjen e materieve ushqyese), zvogëlon bujshmërinë në krahasim me krasitjen dimërore e cila rrit bujshmërinë e pemës, pemët me bujshmëri te ulet nuk duhet krasite gjate verës
Koha kur më së tepërmi aplikohet krasitja e gjelbër dhe masave tjera plotësuese në kurorë është gjysma e Majit deri në fund të Qershorit. Por këto masa aplikohen edhe në periudhat e më vonshme të vegjetacionit varësisht nga nevojat dhe mosha e pemës (formësimi i kurorës, largimi i pjesëve të infektuara).
Veprimet që ndërmerren gjatë krasitjes së gjelbër dhe masave tjera
plotësuese janë:
- Largimi i pjesëve të caktuara vegjetative të pa nevojshme
- Lakimi
- Rrallimi i frutave
Largimi i pjesëve të caktuara vegjetative te pa nevojshme nga pema
- Rrallimi (harrja) e filizave (rritje vegjetative e pa drunjëzuara) që nuk kanë pozicion të mirë në pemë
- Largimi i lastarëve në fazën e hershme ne gjatësinë 25 - 30 cm (ne forme te thithakëve, me kënd te ashpër)
- Mund te hiqen me thyerje nga baza
- Me shkurtim ne gjatësi prej 1cm nga baza përmbi dy gjethet e poshtme te dobëta
- Izolimi i udhëheqësit qendror (largimi i 2-3 filizave nen vazhduesin e udhëheqësit qendror)
- Degët e prera ne krasitjen dimërore prodhojnë 2-3 lastar prej te cilëve duhet ngelë vetëm një
- Pincerimi dhe shkurtimi i lastarëve të caktuar me qëllim të
- kufizimit të rritjes, favorizimit apo nxitjes së krijimit të lastarëve të tjerë anësor të parakohshëm me perspektive frutdhënëse
- Largimi i pjesëve të infektuara
